Ομιλια στη Λαρνακα

Ο Αντωνής ο Πράτσος και η σύζυγός του Ανδρονίκη, κατάγονταν από τα Φτέριχα και το Κάρμι της Επαρχίας Κερύνειας. Ζούσαν αυτοί και η οικογένειά τους στο χωριό Άης Γιώρκης της Κερύνειας. Εκεί καλλιεργούσαν τα περβόλια και τα χωραφούδκια τους, εκεί έβοσκαν τα κατσίκια και τα πρόβατά τους.

Το 1974, χωρίς ποτέ οι ίδιοι να πειράξουν ή να ενοχλήσουν κανέναν, τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν στο χωριό τους, έκαψαν, λεηλάτησαν, βίασαν και σκότωσαν και ο Αντωνής και η Ανδρονίκη αναγκάστηκαν να εκτοπιστούν και να προσφυγοποιηθούν, επαναλαμβάνω, χωρίς ποτέ να ενοχλήσουν κανένα. Στο σπίτι τους  και στον τόπο τους δεν επέστρεψαν ποτέ, ούτε καν για να θαφτούν εκεί, όταν πέθαναν πριν 15 και πριν 5 χρόνια, όταν πέθαναν.

Ο Αντωνής και η Ανδρονίκη ήταν η γιαγιά μου και ο παππούς μου και η προσφυγιά των 33 χρόνων από το 1974 μέχρι σήμερα, είναι η μόνιμη κατάρα της δικής μου οικογένειας.

Ο καθένας από εμάς έχει τη δική του προσωπική ιστορία και τα δικά του βιώματα σε σχέση με την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ιδίου ή δικών του ανθρώπων. Ένας στους 3 ή ακόμη και ένας στους 2 από εμάς είναι εκτοπισμένος, δηλαδή αυτό που λέμε πρόσφυγας. Κάποιοι από εμάς μπορεί να είμαστε θύματα βίας στην οικογένεια. Κάποιοι άλλοι μπορεί να ανήκουμε σε μία εθνική ή θρησκευτική μειονότητα και να αντιμετωπίζουμε προβλήματα κοινωνικών διακρίσεων εις βάρος μας. Όλοι από εμάς δεν μπορούμε να κινηθούμε ελεύθερα στην πατρίδα μας και να εγκατασταθούμε όπου επιλέξουμε, γιατί έχουμε το συνεχές βάρος της τουρκικής κατοχής.

Η παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων όμως είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Διακρίσεις εις βάρος των γυναικών που φτάνουν μέχρι και λιθοβολισμό τους σε  κάποιες ισλαμικές κοινωνίες, ρατσισμός, δουλεμπόριο γυναικών που εξωθούνται στην πορνεία, εργασία από μικρά παιδιά, βία στην οικογένεια, γενοκτονίες, βασανιστήρια, εισβολές και κατοχές είναι μόνο λίγα παραδείγματα καταστάσεων όπου παραβιάζονται ανθρώπινα δικαιώματα.

Με επιστημονικούς όρους, ανθρώπινα δικαιώματα είναι τα αναφαίρετα δικαιώματα τα οποία έχει ένας άνθρωπος, απλά και μόνο γιατί είναι άνθρωπος. Η σημερινή ημέρα η 10^η Δεκεμβρίου, είναι η ημέρα κατα την οποία γιορτάζουμε και τιμούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό γιατί ακριβώς πριν 49 χρόνια, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνων, στις 10/12/1948, υιοθέτησε την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Αυτή η Διακήρυξη η οποία υιοθετήθηκε από πάμπολλα κράτη της εποχής, αντικατόπτριζε την τάση της διεθνούς κοινότητας, να προχωρήσει σε ουσιαστική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία μέχρι τότε βρισκόταν στη σφαίρα της θεωρίας και της φιλοσοφίας.

Αυτή η Διακήρυξη, κατέγραψε και αναγνώρισε μία πληθώρα δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα της ζωής, η απαγόρευση των βασανιστηρίων, η απαγόρευση της δουλείας, η απαγόρευση των διακρίσεων και πολλά άλλα.

Αυτή τη Διακήρυξη ακολούθησαν  άλλα κείμενα και Διεθνείς Συμβάσεις, όπως η Σύμβαση για την Εξάλειψη των Διακρίσεων κατά της Γυναίκας, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ο Αφρικανικός Χάρτης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και των Λαών, η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και πολλά άλλα.

Επειδή ακριβώς η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ήταν αυτή που έβαλε τα θεμέλια για την πραματική προστασία των ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, θεωρείται από πολλούς ως ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ήταν πρέπει να πούμε, η εξιλέωση των κρατών με τις βαρβαρότητες που διαπράχθηκαν κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο όπως το Ολοκαύτωμα των Εβραίων από τους Γερμανούς και η μαζική δολοφονία αμάχων με τις ατομικές βόμβες της Αμερικής στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι της Ιαπωνίας.

Πράγματι από το 1948 που υιοθετήθηκε η Σύμβαση, μέχρι σήμερα, έχουν γίνει πολλά στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φαινόμενα όπως οι φυλετικές διακρίσεις και το άπαρτχαιντ, έχουν καταργηθεί ή μειωθεί σημαντικά, τα βασανιστήρια δεν είναι πλέον ο κυρίαρχος τρόπος ανάκρισης υπόπτων από την Αστυνομία, η θέση των γυναικών στην κοινωνία έχει αναβαθμιστεί σημαντικά, αυτόχθονες πληθυσμοί όπως οι Αβοριγίνοι στην Αυστραλία και οι Εσκιμώοι στον Καναδά έχουν καταφέρει να διατηρήσουν τα πολιτιστικά τους δικαιώματα ακόμη και εις βάρος πολυεθνικών εταιρειών, το δικαίωμα υγείας και παιδείας είναι σε μεγάλο βαθμό  πλέον προνόμιο των πολλών και όχι των λίγων και η θανατική ποινή έχει καταργηθεί σε πάρα πολλά κράτη του κόσμου. Έχει πάει πολύ μπροστά η ανθρωπότητα.

Ιδίως η περιοχή της Ευρώπης, είναι η περιοχή της ηφυλίου όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα τυγχάνουν σε γενικό βαθμό της πιο ψηλής προστασίας.

Όσα όμως κι αν έχουν γίνει, πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα. Και ο δρόμος για την αποκατάσταση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ακόμη μακρύς. Εμείς οι Κύπριοι, θύματα της συνεχούς κατοχής και εισβολής, με πρόσφυγες και αγνοούμενους στις οικογένειές μας, ξέρουμε ότι για κάποια κράτη όπως η κατοχική Τουρκία, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν σημαίνουν τίποτε και δεν τυγχάνουν καθόλου σεβασμού. Ακόμη και με τις αποφάσεις εναντίον της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι οποίες προβλέπουν ότι πρέπει η Τιτίνα Λοϊζίδου και 211,000 Ελληνοκύπριοι εκτοπισμένοι να επιστρέψουν ΑΜΕΣΩΣ και ΧΩΡΙΣ ΟΡΟΥΣ στα σπίτια τους, η Τουρκία αρνείται να συμμορφωθεί. Ακόμη και  στο ευαίσθητο ανθρωπιστικό θέμα της διακρίβωσης της τύχης των αγνοουμένων μας, η Τουρκία αρνείται να συνεργαστεί, στέλνοντας μόνο λίγα κόκαλα στους συγγενείς των αγνοουμένων για γενετική ταυτοποίηση και χωρίς να λογοδοτεί, ως οφείλει για το που και πως χάθηκε ο κάθε ένας απο τους Αγνοουμένους μας, παρά το ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων την έχει καταδικάσει.

Ο αγώνας λοιπόν για τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να είναι συνεχής και ακατάπαυστος. Και ναι μπορούμε και εμείς οι ίδιοι μέσα από τη συμπεριφορά μας να συμβάλουμε πολύ ουσιαστικά. Μέσα από την εμπειρία μου ως δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορώ να ξεχωρίσω την ίση μεταχείριση και την απαγόρευση των διακρίσεων ως το πιο σημαντικό ανθρώπινο δικαίωμα. Οι περισσότερες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν ως βάση κάποια ιδιότητα του θύματος. Τη φυλή του, το φύλο του, την εθνικότητά του,. Κι εμείς εδώ στην Κύπρο, είμαστε πρόσφυγες, γιατί ακριβώς είμαστε Ελληνοκύπριοι. Γιατί η Τουρκία ήθελε να εκτοπίσει όλους τους Έλληνες Κύπριους από τον κατεχόμενο βορρά. Ακόμη και οι ελάχιστοι Ελληνοκύπριοι εγκλωβισμένοι που παρέμειναν, τυγχάνουν απάνθρωπης μεταχείρισης, γιατί έκαναν το «έγκλημα» να είναι Ελληνοκύπριοι.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό όλοι μας, για να διεκδικούμε τα δικά μας ανθρώπινα δικαιώματα, να μάθουμε να σεβόμαστε και να δεχόμαστε τα δικαιώματα και τη διαφορετικότητα του άλλου. Πρέπει να δεχτούμε τον άλλον, όποιος κι αν είναι. Να δεχτούμε τη γυναίκα, το παιδί, τον Ελληνοπόντιο, τον Τουρκοκύπριο, τον τσιγγάνο,  τον ομοφυλόφιλο, τον φτωχό, τον ασθενή του AIDS. Πρέπει να τον δεχτούμε. Και να τον σεβαστούμε αυτόν και τα δικαιώματά του.

Αυτόν που δεν πρέπει να δεχτούμε είναι το μισογύνη, το ρατσιστή, τον σνομπ κατά φαντασίαν αριστοκράτη to high class που λέμε, το νεοναζί, το σωβινιστή και αυτόν που λέει χωρίς να ντρέπεται ότι « δεν θα παν οι πρόσφυγες στα σπίτια τους» και « να δεχτούμε τις πραγματικότητες της κατοχής» και να μοιράσουμε την Κύπρο μας σε «εθνικές ζώνες». Τις «ιδέες» αυτών των ανθρώπων που στρέφονται κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεν πρέπει ποτέ να τις δεχτούμε. Πρέπει να τις στιγματίζουμε και να τις απομονώνουμε.

Κι σε αυτούς που λενε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ουτοπία και ότι πάντα θα κυριαρχεί το «δίκαιο του ισχυρού», απαντούμε ότι κάποτε και η κατάργηση της δουλείας και  του άπαρτχαιντ και της καταπίεσης των γυναικών φαινόταν ουτοπία. Αλλά είναι η πραγματικότητα του σήμερα. Και αυτό που σε αυτούς φαίνεται η ουτοπία του σήμερα, εμείς λέμε ότι θα είναι η πραγματικότητα του αύριο.